137. ΠΑΡΑΚΛΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΤΣΑ πάσας τάς καθ' έκάστην ήξεραν, ανήκουσας ακολουθίας αΰτ/j. ετει' άπό τίίς θεογονίας χιλιοστω πεντακοσιοστω πεντηκοστω έννάτω. ΜίΜΗΤΑΙ ΕΕΤΕ ΊΟΥ XPIETOr . [Au r° du dernier feuillet.] Ετυπώθϊ) έν βενετίαις, . ύπό Ανδρέου του ΰπινέλου- δι' εξόδου κυροΰ, Νικολάου του κούβλη. In-folio de 206 ff. non chiffres, divises en 54 cahiers de 6 ff. chacun, sauf le dernier, qui en a 8. Pages a deux colonnes, 43 lignes a la colonne 1. La disposition du litre n'a ete conservec que pour les deux premiers mots. 304 BIBLIOGRAPHIE HELLENIQUE. pleine. Bois dans le texte, beaux caracteres, papier de bonne qualite, im- pression rouge et noire. Monogramme de I'imprimeur au verso du dernier feuillet. Le titre est encadre d'un bois. Bibliotheque royale de Munich, Liturg. 326b, folio. Au f. 2 (r° et v°) se trouve la preface suivante de Nicolas Malaxos. ΝΙΚΟΛΑΟΣ 1ΕΡΕΤΣ Ο ΜΑΛΑΞΟΣ, ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΣ ΝΑΥΠΛΟΙΟΤ, ΤΟΙΣ ΕΝΤΕΤΞΟΜΕΝΟΙΣ ΕΤ ΠΡΑΤΤΕΙΝ. Και πάσαι [./.έν αϊ ίεραϊ βίβλοι τών της εκκλησίας θείων άστατων άναγκαΐαι και ώφέλιαοι τοις εύσεβέσι τυγχάνουσιν ¦ ούκ έ'λαττον δε ή ψυχωφελής αϋτη του Παρακλητικού οέλτος και λυσιτελής και αναγ- καιότατη πέφυκε. Τών [/.έν γαρ άλλων ή [/.έν κατά τόνδε, ή δέ κατά τόνδε του ένιαυτοΰ τον καιρόν χρήσθαι εϊωθε · κατ' άλλον δέ και άλλον καιρόν παρασιωπάσθαι συμβαίνει. Αΰ'τη δέ σχεδόν άεί τό χρήσι;/.ον έ'χει και άσιγήτως έν τη εκκλησία άδεται, ως τών λοιπών συνεκτικω- τέρα και ααλλ'ον τό ίκανόν έ'χουσα. Έκεΐναι γαρ άνά [/.έρος έκάστην τών δεσποτικών ακολουθιών και τών καθ' έκαστα αγίων άπας τοϋ έ'τους επιφέρονται · ή δέ περιεκτικώτερον διόλου και άεΐ τά εις θεόν και πάντας άγιους ψυχωφελή και σωτήρια (/.ελίσριατα κέκτηται1. Οϋτω τοίνυν ή ιερά δέλτος αΰ'τη τό ίκανόν έ'χουσα και άλλοις [/.έν τισι τών χαλκοτυπωτών και άπαξ και δις προτετύπωται ¦ οΰπω δέ ορθογραφίας επιτελεία και τοιαύτη χαρακτήρος γραβατών ώραιό- τητι. Νυνι δέ ό έν χρηι/.ατοποιοΐς άριστος Ανδρέας δ τούπίκλην Σπι- νέλης , άγαθω χρησά(/.ενος λογισθώ, ταύτην έπιριελέστερον έκτετύπω- κεν, ορθογραφίας [/.έν, ώς έδει. φροντίδα πολλην έπ' αύττι ποιησά|/.ενος, εύπρεπεΐ δέ χαράκτη ρ t γρα[/.[/.άτων αυτήν καθωραΐσας, και πάσι πρό- χειρον προθείς ε'ις κοινην τών χρηζόντων ώφέλειαν, οΰ δαπάνης, ού φροντίδων, οϋ κόπων φεισάριενος. Τουνεκεν και ύ(/.εϊς δσοι τοις θείοις ΰ[/.νοις θέλγεσθαι τάς ψυχάς, και τάς καρδίας πνευριατικώς εϋφραίνε- σθαι ε'ιώθατε. δέξασθε άσπασίως τό χρήμα, και την ίεράν ταύτην βί- 1. Ici nous supprimons un passage sans interet, ou Malaxos donne le ilelail du contcnu de la Παρακλητική. 2. L'original porte. par erreur, 'πινέλης. SEIZIEME SIECLE. 305 βλον προθύ[λως πριάσασθε· ούτω γαρ άν καί τοις περί τά τοιαύτα θεάρεστα έ'ργα πονεϊν έλθ|Αενοις άφορ[Αην παρέξοιτε oy-όσε χωρεϊν καί προς άλλων αναγκαίων βιβλία^ έκτύπωιιν ¦ καί ύιλϊν δε αϋτοΐς ού ττ,ν τυχουσαν ονησιν οια το>ν εν αυτοις ειιφερο[Αενων θειων υ(ανων προζενη- σοιτε εις δόξαν Χριιτοϋ τοϋ αιωνίου Θεοΰ ημών, της ύπερευλογ-ψ.ένν,ς Θεοτόκου, τών άύλων καί επουρανίων θείων δυνάμεων, καί πάντων των αγίων. Ά|Αην. "Κρρωσθε. Nicolas Mai.axos naquii ΐι Nauplic. On ne connait pas d'une facon pre- cise la dale de sa naissauce, mais on peut la placer, sans crainte de s'eloi- gner bcaucoup de la virile, dans les premieres amiees du seizieme siecle. Zaviras nous apprcnd que Malaxos l'ul eleve d'Antoine, rheteur de l'Eglise palriarcale de Conslantinople, lcquel cnscignait vraiseinblablcment a la grandc Kcole nationale1. D'apres C. Salhas (qui no cite pas ses sources'), Malaxos, de re tour a Nauplic, aurait epouse la fillcd'un dignitaire ecclesias- liquc, du sakkelion, de eclte localite. 11 devint, par la suite, premier pope de sa ville natale. 11 occupait cc poste eleve, en 1540, lors de la cession dc Nauplic aux Turcs par la Hepublique de Vcnisc. Si Malaxos dut se resigner a vivre dans une ville desormais abandonnec a la mcrci d'un gouvcrncment arbitraire ct cruel, ce ne Cut pas sans saerilier a la coutume ct au gout du pays, en exhalanl sa douleur dans un Canon de lamentations, qu'il a pris soin de nous conserver3. Ce throne en prose cadencee est fort loin de repondre a ce que Ton serait en droit d'allendre d'un homnie vrainient touche des maux de sa patrie. Pas un mot qui parte du cicur, pas une phrase qui ait etc vecue. Une pietre amplification dc rhetoriquc, un ramassis de banalites essayant de singer l'emotion, telle est eelte mechanic elucubralion, dont l'acrostichc forme la phrase Sllivantc : 6 πρωτοπαπάς συγχλάει Ναυπλοιέοις 6 Μαλαςός 4. C'est sans doutc par suite de l'occupation ottomane que Nicolas Malaxos se trouvait plongii dans une misere navrantc qu'il a depeintc dans une lettrc, datee de juin 1540 el adrcssec au palriarche Denys, pour lc fcli- citer dc sa recenlc elevation au tronc oecumeniques. THv Be μοι πόθος άπλετος, eCl'it-il, παναγιώτατε δέσποτα, καί περαιτέρω χω- pijo-αι, χαί τόν πόΟον, ώς οίον τε, χάν διά λόγου, έπε'ι άλλως δλως άδυνατοΟμεν, άφοσιώσασΟαι. Έπε'ι δ αϊ μυρίαι ήμίν δυστυχίαι χαϊ τούτου έμποδών ημών 1. G. Zaviras, Νέα Ελλάς, |>. 487. % Νεοελληνική Φιλολογία, ρ. 184. 3. Voy. lc Paritinua η' 159 du fowls grcc, f. 80 r". 4. Ibid., f. 80 i". 5. Lc palriarche Denys avail όΐέ elu lc 17 avril 1540 (Voy. Ilypsilantis, Τά αλωσιν, ρ. 91). 306 BIBLIOGKAPHIEHELLENIQUE. χαβίστανται, xal μονονού xal τούτου ήμίς φεΟ ! χεχωλύχασιν, ώς παρά πολλών, ο7μαι, τό πιστδν ή σή έζει παναγιότης, xal γέγονεν άν. Άλλ' Γνα μή φανώμεν αγνώμονες πρδς τδν οίχεΐον δεσπότην, τοΟτο 5λως ού παρητησάμεθα ¦ διδ δεξάμενος τήν δουλιχήν αντί πάντων xal θερμήν ημών ποδβεσιν, άντίδος ήμΤν τά; σάς πρδς θεδν ευπρόσδεκτους εύχάς χα'ι εύξαι υπέρ ημών δεόμεθα το& λαβείν ήμας άναχωχήν τών απείρων ημών δυστυχιών, ώς άν οδτω χαιρίιν χαί τρόπον σχόντες τδν δουλι- κδν ημών, ώς οΤόν τε, παντοιοτρόπως πόβον έπιδείζαιμεν, δ χα! γένοιτο. Αί δέ σαΐ πανάγιαι θειόταται εύχαί εϊεν. μεθ' ημών έν 6ίω παντί. Έγράφη διά σπουδές έν μηνί ίουνίω τοΟ αφμ»1 έτους. Προς το παρόν, άοιχοι χα'ι άστεγοι δντες, χαί πλεΐσταις δυστυχίαις κάί στερήσεσι συνεχόμενοι, χαί ούχ έχοντες δπως τήν .:ρόβεσιν ημών δουλιχώς ΙπιδείξασΟαι χαί, ώς είκδς, δεξιώσασθαί σε τον ήμέτερον δεσπότην. εύλα- βούμεΟα μέν προσεγγίσαι · άλλ' είδοτες σε έξ αύτϊ)ς τ?)ς φήμης, χαί πεπεισμένοι Ιξ αυτών τώ,ν πραγμάτων τον εΰσπλαγχνον μιμούμενον θεδν, τ4ν φίλον ήγούμενον τδ χατά βύναμιν, τδ πρδς δύναμιν εύλαβώς μετά τοΟ χομιστοΟ άποστέλλομεν. Τδ δέ έστι δύο τετράχηροι λαμπάδες, ας δέξαι ασμένως, άντιβολοΟμεν, πρδς τδν πόθον χαί τήν 'πρδς τήν σήν παναγιότητα ζέσιν ημών άφορων, χα'ι άντιδιδοΰς ήμΤν εΰχάς χα'ι ευλογίας '. Nous ne saurions preciser l'epoque a laquclle Malaxos quitta Nauplie. En 1551, il continuait de preparer, en Crete, l'edition des Μηνατα1. En 1553, il fut nomme cure de Saint-Georges des Grecs*. En 1554, il alia cher- cher en Crete sa famille et la ramena avcc lui a Venise*. Ce fut peutnltrc lors de ce voyage que le vaisseau qui portait Malaxos eut sa carene endom- magec par une violente tempete dans un port dangereux de 1'ile de Crete. Ce batiment mit, parait-il, quatre mois a se rendre a Venise,,et ce ne fut qu'apres avoir jete l'ancre dans cette ville que Ton s'apercut du danger auquel on avait heureusement echappe. Malaxos, qui portait sur lui une relique du barbier Jean de Janina, martyrise a Constantinople, le 18 avril 1526, ne manqua pas de lui attribuer la protection miraculeuse dont il avait ete l'objet pendant la traversee5. Deja, du reste, cette meme relique precieuse, "que Malaxos tenait d'un certain Gregoire, exarque patriarcal, avait, si Ton en croit Zaviras, opere des miracles a une epoque antdrieure, notammcnt en 1553, sans doute pendant la peste qui ravagea Nauplie cette annee-la et cnleva a Malaxos deux de ses fils8. Ce fut pour laisser un monument dc sa gratitude envers Jean de Janina qu'il ecrivit le recit du martyre de ce courageux personnage. II est insere dans le Νέον Μαρτυρο- λόγιον, a la date du 18 avril. Nicolas Malaxos n'occupa qu'un an le peste de cure de Saint- 1. Turcogrxcia, pp. 251-252. 2. Preface du Μηναϊον lie Fevricr [idil. de 1551), voy. Supplement. 5. J. Veloudo, Ελλήνων ορθοδόξων άποιχία έν Βενετία, ρ- 63 4. II y resta jusqu'en 1574 (J. Veloudo, ibid., pp. 63-84). 5. G. Zaviras, Νέα 'Ελλάς, ρ. 487. 6. C. Sathas, Νεοελληνική Φιλολογία, ρ. 184. SE1ZIEME SIECLE. 307 Georges-des-Grecs. II eut pour successeur, en 1554, Basile Varelis, de Corfou (voy. ci-dessus n° 118). Malaxos est 1'auteur d'un nambre considerable d'Offices en l'honneur de differents saints. On en compte plus de vingt. Le Parisinus 319, ecrit de la main de Nicolas Malaxos, et offei't par lui a Antoine Callergi (voy. plus haut, p. 251) ne contient que des τριώδια, πεντηκοστάρια, στιχηρά ίδιόμελα, et στιχηρά προσόμοια. Voici l'intitllle du premier morceau, lcs autres sont dans le m^me gout: Τριώδια ψαλλόμενα εις δόξαν τής ύπεραγίας Θεοτόκου £ν τοΓς άποδείπνοις ή έν ταϊς παρακλήσεσι τών δεκαπέντε ήμερων τοΟ αύγούστου μηνός, ήτοι άπδ τής πρώτης ημέρας Ιως τής ιέ, έν ή χαί ή μνήμη αυτής επιτελείται, ποιηβέντα ΰπό Νιχολάου ιερέως τοΟ ΜαϊαζοΟ, πρωτοπαπά Ναυπλοίου. "Εστί δέ ή άχροστιχ'ις τών επτά, ήτοι τών ήμισυ, αύτη. (( "Αδει ταΟτα τα προεόρτια σϋν πόθω καρδίας τϊ] « σεπτί| Κοιμήσει τής Παρθενομήτορος ήδη δ αμαρτωλός Νικόλαος δ πρισδύτερος Κ 6 Μαλαξδς, πρωτοπαπάς τοΟ Ναυπλοίου. » Τά γαρ Ιτερα επτά μετά χαΐ τοϋ τελευταίου χανόνος έγεγόνεισαν χατά τόν τύπον τών τής μεγάλης εβδομάδος τριωδίων χα'ι κανόνων. Ces compositions, si elles denotent chez leur auteur une ardente piite, sont absolument denuees de bon gout, et font assez piteuse mine a cote de certains morceaux analogues de date plus ancienne, dont plusieurs unissent ι» un style irreprochable une elevation de pensee que Ton cbercherait vainement chez la plupart des ecclesiastiques grecs du seizieme siecle. Nicolas Malaxos passa les dernieres annees de sa vie a Zante, ou il des- servit jusqu'a sa mort (survenue avant 1594) l'eglise de Saint-Jean-Baptiste, dont le gouvernement venitien lui avait confie l'administration spirituellc1. Nicolas Couvlis, aux frais de qui fut imprime le present livre, appar- tenait a une famille etablie a Venise : Canakis Couvlis fut gardien de la Confrerie grecque de cette ville, en 1553; Andronic Couvlis, en 1560 et 1578 ; Nicolas lui-meme, en 1574 ; Laurent Couvlis, en 1593, 1604 et 1615; enfin Andre Couvlis, en 1616 s. 1. Voy. l'articlc que Mgr Nicolas Catramis a consaere a N. Malaxos, dans ses Φιλολογικά άνάλεχτα Ζακυνβου, pp. 116-H9. 2. Voy. J. Veloudo, Ελλήνων ορθοδόξων αποικία έν Βενετία, pp. 173-174. 308 BIBLIOGRAPHIE HELLENIQUE. ΔΓΔΑΧΑΙ ΑΛΕΞΙΟΥ ΐ'ΕΡΕ'ίΙΣ ΤΟΤΓ Ρ'ΑΡΤΟΤ'ΡΟΤ ΚΑΓ ΧΑΡΤΟ- φυλ&κας »ψαδραζΐβι/η'η&6λί

ΠΑΡΑΚΛΗΤΙΚΗ

  1. Βιβλιογραφικό Λήμμα
  2. ΠΑΡΑΚΛΗΤΙΚΗ